Geschiedenis en begrip van ECG

Het ECG bestaat uit een serie opeenvolgende karakteristieke golfvormen

De door hem ontwikkelde afleidingen en curve-aanduidingen worden nog steeds gebruikt. Deze afleidingen werden uitgebreid door de Amerikaanse cardiologen Emanuel Goldberger met de extremiteitenafleiding en Frank Wilson met de borstafleidingen.

Het ECG (elektrocardiogram) is een weergave van de afgeleide en zichtbaar gemaakte elektrische activiteit van het hart. Het bestaat uit een serie opeenvolgende karakteristieke golfvormen. Deze worden bij elke pompactiviteit van het hart herhaald. Op deze manier kan men de hartactiviteit van buiten af waarnemen. Met behulp van een ECG kan men beoordelen of het hart normaal funktioneert of dat er afwijkingen optreden.

Anatomie van het hart

Het hart wordt gezien als een holle spier die in vier kamers is onderverdeeld

Voor het begrip van een ECG is kennis van de bouw van het hart en de manier waarop het bloed door het hart stroomt belangrijk. Het hart wordt gezien als een holle spier die in vier kamers is onderverdeeld. Dat zijn de rechter voorkamer, de rechter kamer, de linker voorkamer en de linker kamer. Het bloed stroomt via de ader in de rechter voorkamer en stroomt dan door de tricuspidaalklep naar de rechter kamer.

Het wordt dan door de pulmonaalklep in de longslagader gepompt. In de long neemt het bloed zuurstof op en geeft het kooldioxide af.Het bloed stroomt daarna via de longaders naar de linker voorkamer. Met behulp van de mitraalklep stroomt het naar de linker hartkamer. Via de aortaklep wordt het bloed in de aorta en de slagaders van het gehele lichaam gepompt.

Normaal ECG / Voorbeeld van gemeten waarden en hartaandoeningen

Het lijnverloop van een normaal ECG weergegeven

De P-golf wordt veroorzaakt door het samentrekken van de voorkamers. Het eerste stijgende gedeelte komt overeen met de rechter voorkamer, het tweede dalende gedeelte met de linker voorkamer.

Voorbeelden van een verandering van de P-golf zijn:

• Spits, hoog verloop van de P-golf bij overbelasting van de rechter voorkamer b.v. bij acute of chronische cor pulmonale ten gevolge van een verhoogde druk in de longvaten door een longaandoening
• Een P-golf met twee toppen of een bredere golf met een duidelijke tweede top, b.v. bij hoge bloeddruk.
• Beide delen van de P-golf zijn veranderd, een combinatie van de beide boven genoemde veranderingen van de P-golf b.v. bij hoge bloeddruk en overbelasting van de rechter kamer of een zware aangeboren hartaandoening
• Negatief verloop van de P-golf komt voor bij pacemaker in het AV-gebied.

Het PR-interval wordt vaak door ECG apparatuur gemeten

De P-Q-tijd of PR-interval genoemd begint met het begin van de P-golf en eindigt bij het begin van het QRS-complex. De prikkel wordt door de AV-knoop geremd en via de bundel van His naar de Knoop van Tawara geleid (vandaar geleidingstijd). De normale duur ligt tussen de 0,12 – 0,20 seconde. Duurt het PR-interval langer dan 0,20 seconde dan zou er b.v. sprake kunnen zijn van een AV-blok.

QRS - complex

De prikkel loopt via de linker kant van de Knoop van Tawara en de scheidingswand van de kamer en wordt als Q-top in het ECG zichtbaar. In de R-fase worden de meeste hartspieren geprikkeld, vandaar dat er in het ECG dan grote toppen verschijnen.Gedurende de S-fase verplaatst de prikkel zich van de punt van het hart naar de basis van de rechter en linker hartkamer.

Voorbeelden van een verandering van het QRS-complex:

• Linker ventrikelhypertrofie. Daarbij neemt de spiermassa in de linker kamer toe, er worden meer cellen geprikkeld wat tot een hogere R-top leidt.
• Rechter ventrikelhypertrofie. De spiermassa in de rechter kamer neemt toe. Maar de rechter kamer heeft verder minder spiermassa dan de linker kamer.
• Ventriculaire geleidingsstoring. Een breder gedeformeerd QRS-complex kan wijzen op een onderbreking van de afzonderlijke delen van de prikkelgeleiding.Er bestaat ook een veranderd QRS-complex dat wijst op een hartinfarct.

De QRS-duur vanaf het begin van de Q-golf tot aan het einde van de S-golf wordt eveneens gemeten door ECG apparatuur. Het geeft de duur van de depolarisatie van de hartkamers weer. De normale duur bedraagt tussen de 0,08 en 0,12 seconde. Is deze duur langer, dan kan dat b.v. wijzen op een storing in de geleiding zoals boven beschreven.

ECG apparatuur meet vaak ook de QT/QTc waarde: Deze wordt vanaf het begin van de Q-golf tot aan het einde van de T-golf gemeten. Het QT-interval geeft de duur van de activering en het herstel van de ventriculaire spieren weer. Deze duur loopt gelijk met de polsslag.

 

ST-segment: Alle cellen van de kamers zijn gedepolariseerd. Er ontstaat een iso-elektrische lijn omdat er in deze fase geen stroom loopt.

Voorbeelden van veranderingen van het ST-segment:

• Dalachtige ST-verlaging kan wijzen op een hartinsufficiëntie.
• Geringe verhoging komt b.v. voor bij bradycardie (te langzame hartslag)
• Duidelijke ST-verhoging treedt b.v. op bij een acuut hartinfarct.

ECG apparatuur meet vaak ook het ST-segment en kan dan o.a. de boven beschreven veranderingen registreren.

T-golf: Deze komt overeen met de repolarisatie van de kamers en wijst in dezelfde richting als de R-top.

Voorbeelden van verandering van de T-golf:

• Vlakke T-golf komt b.v. voor bij vegetatieve dystonie.
• Negatieve T-golf zoals deze b.v. voorkomt bij hartinsufficiëntie.
• Verstikkings-T-golf als vroegtijdig signaal van een infarct in de vorm van een hoge positieve gelijkbenige T-golf

U-golf: Daarbij gaat het om een vlakke verhoging die volgt op een T-golf. Het is nog niet helemaal duidelijk waar deze verhoging vandaan komt.

• gemiddelde polsslag
• ST-segment
• QRS-interval
• PR-interval
• QT/QTc
• Hartritmestoornissen
• volledige ECG-curve wordt in het kader van een meting opgenomen.

Voor een gedetailleerdere analyse kan men de afzonderlijke delen met behulp van de software groter weergegeven en beoordelen.

Technologische ontwikkeling van de ECG apparatuur

Het lichte en eenvoudig te bedienen mobiele ECG apparaat

De oude apparaten zoals b.v. het apparaat dat in 1887 door Waller werd ontwikkeld, waren erg zwaar, niet te transporteren en hadden voor de bediening meerdere technische hulpmiddelen nodig. Zij konden alleen de uitslag van een kamer zichtbaar maken. Deze apparaten waren nog niet geschikt om op breed klinisch gebied in te zetten.

In het midden van de twintiger jaren werden buisversterkers ontwikkeld. Deze waren in staat om de elektrische spanning te versterken en te registreren. Deze gemakkelijker te bedienen en lichtere apparaten maakten de diagnostiek binnen de normalen artsenpraktijk mogelijk.

Met de apparaten die in de jaren 50 werden ontwikkeld en die voorzien waren van transistors kon het ECG op papier worden geprint. Deze apparaten waren al aanzienlijk kleiner en handzamer.

Bij de verdere ontwikkeling werden werden nieuwe elektronische onderdelen geïntegreerd. Daardoor was het mogelijk om met de apparaten zelfstandig afleidingselektroden te controleren. Ook konden er half- of volautomatisch geprogrammeerde, gecentreerde en geformateerde ECG’s worden geprint.

Door het gebruik van accu's konden ECG's zonder aansluiting op het stroomnet worden gebruikt. Met behulp van de verder ontwikkelde elektronika werd het mogelijk om ook patiëntengegevens zoals naam, leeftijd en medicijnen mee uit te printen.

Bij de huidige apparaten die in praktijken en klinieken worden gebruikt, kan men de tijdintervallen van de afzonderlijke gedeeltes ingeven en de vermoedelijke diagnoses uitprinten. Door het gebruik van geïntegreerde aansluitingen is gegevensoverdracht voor elektronische opslag mogelijk.

Hart- en vaatziekten zoals hartinfarct, beroerte en hartritmestoornissen behoren tot de meest voorkomende aandoeningen in de geïndustrialiseerde landen. Om thuis en onderweg gemakkelijk en op elk moment metingen ter controle van de hartactiviteit te kunnen verrichten, werden aanzienlijk kleinere en lichtere mobiele ECG apparaten ontwikkeld.

Met deze nieuwe generatie mobiele ECG apparaten kunnen hart- en vaatziekten vroegtijdig worden onderkend en bestaande ziekten gecontroleerd. Bij klachten kan meteen een opname worden gemaakt.

Deze opname kan dan ter beoordeling en voor een vakkundige diagnose aan de arts worden voorgelegd. De arts kan deze mobiele ECG apparaten b.v. goed bij een huisbezoek van patiënten met hart- en vaatziekten inzetten.